Witrektomia to nowoczesna procedura chirurgiczna stosowana w leczeniu wielu schorzeń siatkówki i ciała szklistego oka. Choć nazwa może brzmieć nieco obco, dla pacjentów z poważnymi problemami wzroku może oznaczać odzyskanie funkcji widzenia i komfortu życia. W artykule wyjaśniamy, na czym polega ten zabieg, komu jest zalecany, jakie są przeciwwskazania i ile kosztuje wykonanie witrektomii w Polsce.

Czym jest witrektomia i na czym polega sam zabieg?

Witrektomia to chirurgiczne usunięcie ciała szklistego – przezroczystej, żelowej substancji wypełniającej wnętrze oka. Zabieg wykonuje się najczęściej, gdy ciało szkliste staje się źródłem problemów, np. wywiera nacisk na siatkówkę, odciąga ją lub powoduje zmętnienia.

Podczas zabiegu lekarz:

• wykonuje mikroskopijne nacięcia w twardówce oka,
• wprowadza cienkie narzędzia mikrochirurgiczne,
• usuwa ciało szkliste,
• wypełnia oko specjalnym płynem lub gazem, aby zachować jego objętość.

W niektórych przypadkach do oka wprowadza się również olej silikonowy lub stosuje się dodatkowe zabiegi, np. laseroterapię czy usunięcie błon włóknistych.

Komu zaleca się wykonanie witrektomii?

Zabieg witrektomii wykonywany jest w przypadkach, gdy inne metody leczenia nie przynoszą oczekiwanych rezultatów lub gdy stan oka zagraża trwałą utratą wzroku. Wskazaniami do zabiegu są:

• odwarstwienie siatkówki – zwłaszcza w zaawansowanym stadium,
• krwotok do ciała szklistego – najczęściej w przebiegu retinopatii cukrzycowej,
• błony nasiatkówkowe – powodujące zniekształcenia widzenia,
• otwory w plamce żółtej – wpływające na ostrość widzenia centralnego,
• ciała obce wewnątrzgałkowe – np. po urazach mechanicznych,
• infekcje wewnątrzgałkowe, takie jak endoftalmitis.

Witrektomia może być także częścią innych procedur, np. usuwania zaawansowanej zaćmy lub leczenia powikłań po operacjach.

Jak wygląda kwalifikacja do zabiegu i kto może się jej poddać?

Aby zakwalifikować się do zabiegu, pacjent musi przejść dokładną diagnostykę okulistyczną. Lekarz analizuje nie tylko obraz siatkówki, ale także ogólny stan zdrowia pacjenta. W niektórych przypadkach konieczne jest również wykonanie badań obrazowych, takich jak:

• OCT – optyczna koherentna tomografia siatkówki,
• USG oka – w przypadku nieprzezroczystych struktur wewnętrznych,
• angiografia fluoresceinowa – do oceny unaczynienia siatkówki.

Zabieg mogą wykonać pacjenci w różnym wieku, pod warunkiem że nie ma przeciwwskazań do znieczulenia i operacji wewnątrzgałkowej.

Jakie są przeciwwskazania do wykonania witrektomii?

Choć witrektomia jest zabiegiem o wysokiej skuteczności, istnieją pewne przeciwwskazania, które mogą uniemożliwić jej wykonanie. Należą do nich:

• aktywna infekcja oka lub jego okolic,
• ciężkie zaburzenia krzepnięcia krwi,
• zaawansowana choroba nowotworowa,
• niewyrównana cukrzyca lub nadciśnienie,
• brak współpracy pacjenta (np. w demencji lub zaawansowanym upośledzeniu umysłowym).

W każdym przypadku decyzja o przeprowadzeniu zabiegu podejmowana jest indywidualnie przez lekarza okulistę po konsultacji z anestezjologiem i ocenie ryzyka operacyjnego.

Jak przebiega zabieg i ile trwa?

Witrektomia najczęściej wykonywana jest w trybie jednodniowym, w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym – w zależności od stanu pacjenta i złożoności zabiegu. Sam zabieg trwa zazwyczaj od 30 minut do 1,5 godziny.

Po zabiegu oko może być wypełnione:

• płynem izotonicznym – który z czasem zostaje zastąpiony przez naturalne płyny oka,
• gazem – który rozpręża się i utrzymuje siatkówkę w miejscu przez kilka dni,
• olejem silikonowym – usuwanym chirurgicznie po kilku tygodniach.

W pierwszych dniach po zabiegu pacjent może odczuwać:

• dyskomfort w oku,
• wrażenie obecności „mgły”,
• uczucie ciała obcego,
• przejściowe pogorszenie widzenia.

Jakie są zalecenia po zabiegu i jak wygląda rekonwalescencja?

Po zabiegu pacjent otrzymuje krople przeciwzapalne i antybiotykowe oraz zalecenia dotyczące higieny oka. Przez kilka dni należy unikać wysiłku fizycznego, pochylania się i podnoszenia ciężarów. W przypadku wypełnienia oka gazem konieczne może być spanie w określonej pozycji, aby gaz wywierał odpowiedni nacisk na siatkówkę.

Rekonwalescencja trwa od kilku dni do kilku tygodni. Pełny efekt leczenia może być widoczny dopiero po kilku miesiącach, w zależności od stanu oka przed operacją i zastosowanych technik.

Gdzie można wykonać zabieg i ile to kosztuje?

Witrektomia jest dostępna w wielu klinikach okulistycznych w Polsce, zarówno w ramach NFZ, jak i odpłatnie. W przypadku pilnych wskazań możliwe jest wykonanie zabiegu w szpitalu publicznym po uzyskaniu skierowania.

Koszt zabiegu prywatnie zależy od lokalizacji, renomy kliniki oraz rodzaju wypełnienia stosowanego podczas operacji. Orientacyjne ceny:

• witrektomia podstawowa – od 3500 do 6000 zł,
• z wypełnieniem olejem silikonowym – do 9000 zł,
• dodatkowe badania przedzabiegowe – ok. 500–1000 zł.

Jakie są efekty zabiegu i czy witrektomia daje trwałe rezultaty?

Efekty zabiegu zależą od przyczyny jego wykonania oraz stopnia zaawansowania zmian. W wielu przypadkach:

• możliwe jest całkowite przywrócenie ostrości widzenia,
• choroba przestaje postępować,
• udaje się uniknąć powikłań, takich jak ślepota.

Witrektomia to zabieg o wysokiej skuteczności i niskim ryzyku powikłań, jednak zawsze warto omówić wszystkie szczegóły z lekarzem prowadzącym.

Podsumowanie – kiedy warto rozważyć witrektomię?

Witrektomia to nowoczesna procedura okulistyczna, która umożliwia skuteczne leczenie poważnych schorzeń siatkówki i ciała szklistego. Jej zastosowanie bywa kluczowe w ratowaniu wzroku. Dzięki rosnącej dostępności zabiegów w Polsce, pacjenci mają możliwość leczenia zarówno w ramach NFZ, jak i prywatnie – z wykorzystaniem najnowszych technologii i metod mikrochirurgicznych.